Het vliegtuig instappen om te reizen; kan dat nog wel? Het is tegenwoordig een hele actuele vraag. Van een aantal kijkers hebben we de afgelopen weken via onze site, een duidelijke mening gekregen: ‘vliegen is vervuilend, dus moet je het niet meer doen en al helemaal niet voor een programma van LLiNK’. Die reacties plaatsen we ook omdat we het belangrijk vinden dat mensen kunnen reageren op datgene dat wij uitzenden. Maar ik zou daar ook graag zelf mijn reactie op willen geven, om mijn standpunt daarin duidelijk te maken en uit te leggen hoe ik daar over denk.

Compenseren
Daarvoor ga ik om te beginnen even een aantal jaren terug...
In de herfst van 1999 mocht ik mijn eerste reisprogramma maken op televisie, toen nog bij Veronica. Ik had zelf het idee ingediend voor ‘Arrivals’, een backpack programma waarbij ik op de bonnefooi naar verschillende verre bestemmingen reisde, op zoek naar avontuur. Voor elke reis pakten we het vliegtuig, iets waar we nauwelijks over nadachten. Na dit programma volgde ‘Reisgids’ en uiteindelijk ‘RTL Travel’, waarbij we jaar in jaar uit de meest bijzonder bestemmingen mochten bezoeken, van dichtbij tot extreem ver weg.
In al die jaren heb ik ontelbare kilometers afgelegd per vliegtuig, ik heb thuis al mijn boarding cards bewaard en de stapel is ondertussen zo hoog dat hij omvalt, ga maar na.
Natuurlijk wist ik altijd dat vliegen niet de meest milieuvriendelijke manier van je verplaatsen is, maar echt bewust was ik er niet mee bezig, het was meer iets wat je in je achterhoofd hield.
Nadat het systeem van ‘compenseren’ geïntroduceerd werd, waarbij je een premie betaalt voor de gevlogen kilometers die vervolgens wordt geïnvesteerd in duurzame energie projecten en de aanplant van bos, besloten we bij het programma voortaan al onze reizen te compenseren. Dat betekent overigens niet dat het vliegen minder schadelijk is, maar wel dat je in ieder geval iets terug doet.

Bewustwording
Het vreemde is dat ik tot een paar jaar terug nooit en te nimmer op al die gevlogen kilometers werd aangesproken, niet in interviews maar ook niet door kijkers. Tot ik tweeëneenhalf jaar geleden ineens een mail kreeg van een kijker die niet begreep hoe ik de mensen thuis aan kon zetten hun koffers te pakken en het vliegtuig in te stappen. Daar bevorderde ik toch alleen maar de opwarming van de aarde mee? Ik heb een uitgebreide mail terug gestuurd met mijn visie, met mijn uitleg waarom ik dat wel kan verantwoorden. Een mening waar ik overigens nog steeds vierkant achter sta.
Ja, ik zet mensen aan om in het vliegtuig te stappen en op reis te gaan. Maar ook om de trein te pakken naar een plek in Europa, of gewoon met de auto een weekendje weg te gaan. Dat doe ik omdat ik geloof dat het heel goed is om verder te kijken dan alleen je eigen omgeving. Het is een gegeven dat mensen er sowieso af en toe even ‘tussen uit’ gaan, voor een korte of lange vakantie. En veelal pakken we dan de auto om bijvoorbeeld naar Zuid-Frankrijk te rijden met de caravan. En als we na die lange zomervakantie weer terug gaan, is het heerlijk om ook weer thuis te zijn. Dat doet reizen nou eenmaal met je: het laat je genieten van andere plekken en culturen, maar laat je ook zien hoe belangrijk je eigen plek is.
Dat kleine stukje bewustwording is nog veel groter als je een lange reis maakt naar bijvoorbeeld Afrika of Azië. Opeens zie je met eigen ogen hoe andere volkeren leven en werken, en hoeveel dat ook verschilt met ons leven in Nederland. Je ziet dat het niet normaal is om altijd maar uit de kraan te kunnen drinken, naar het ziekenhuis te kunnen gaan of een politieagent aan te spreken. Maar je ziet ook hoe onvoorstelbaar mooi onze aarde is en hoeveel moeite we moeten doen om haar te behouden. Het is een gegeven dat mensen dat pas echt beseffen als ze het met eigen ogen zien en ervaren.
Ook zorgt reizen in mijn ogen voor meer begrip: in Nederland is er op dit moment heel weinig tolerantie ten opzichte van bijvoorbeeld de islam, gevoed door politici die daar in hun beleid hun speerpunt van hebben gemaakt. Ik heb net een reis gemaakt door Iran, een prachtige trip dwars door het land, samen met onze gids Ibrahim die me heel veel kon vertellen over zijn geloof. Dat was voor mij erg verhelderend en ik zou willen dat heel Nederland eens met hem op stap kon, gewoon om eens een ander geluid te horen dan dat wat er soms in Nederland op ons wordt losgelaten.
Dat doet reizen ook met je: het vergroot je begrip voor andere mensen en culturen, maakt je verdraagzamer en toleranter.

Vooruitgang
Blijft nog steeds staan dat reizen, vooral per vliegtuig, vervuilend is. Dat is een feit. Maar het is ook een feit dat naar het werk gaan met de auto ook vervuilt, net zo goed als het eten van vlees en nog veel meer zaken die in onze samenleving ingeburgerd zijn. Verworvenheden die ons leven veraangenamen en die we niet meer los willen laten. Maar we kunnen er wel bewuster proberen mee om te gaan en dat is iets wat ik me heel goed besef.
We zullen ook altijd blijven vliegen, omdat we er aan gewend zijn geraakt om ons over de aarde te verplaatsen. En met ons de rest van de wereldbevolking, kijk maar naar China waar de komende jaren een explosie van reizigers vandaan zal komen nu reizen voor hen steeds makkelijker is geworden.
Gelukkig zijn er ook veel initiatieven om het vliegen ‘schoner’ te maken. Zo gaat de engelse luchtvaartmaatschappij ‘Virgin’ de komende jaren een test uitvoeren om schonere brandstof te gebruiken. En op de WTM, de grootste reisbeurs van de wereld in Londen, werd de eerste ‘responsible tourism’ dag georganiseerd. Ik bezocht er een lezing over de rol van de reisbranche in goede voorlichting en daar gingen stemmen op om ook vliegmaatschappijen een keurmerk te geven, net zoals dat nu al gebeurd bij bijvoorbeeld wasmachines en auto’s. En dat is nog maar een kleine greep uit de ontwikkelingen op dit gebied. Een ding is zeker: ook in de luchtvaartindustrie zullen de komende jaren veranderingen plaatsvinden.
Maar ook in het bedrijfsleven en door regeringen wereldwijd worden er steeds meer maatregelen genomen om het milieu te ontlasten. Zo voert de VS voor het eerst strengere maatregelen in voor auto’s, tot een paar jaar terug ondenkbaar. En ook op de klimaattop in Bali zijn er voor het eerst weer afspraken gemaakt die wereldwijd nageleefd moeten gaan worden. En de zeer indrukwekkende film ‘inconvenient truth’ van Al Gore heeft bij het grote publiek alleen maar voor verdere bewustwording gezorgd. Opeens is het milieu een issue geworden en hopelijk zal het dat altijd blijven.

Overstap
Ook bij mij is het besef de afgelopen jaren gegroeid dat ik bewuster moet gaan reizen, een proces dat ongeveer gelijk op is gegaan met het besef wat er in de wereld heeft plaatsgevonden.
DAT was voor mij de reden om over te stappen naar LLiNK, om bewuster daar mee om te kunnen gaan. Dat betekent, volgens LLiNK filosofieën, niet dat je niet meer ‘mag’ reizen, maar wel dat je het een stukje verantwoorder doet. En dat betekent dus niet dat ik nooit meer vlieg, dan zou ik boter op mijn hoofd hebben. Bij ‘3 op Reis’ zul je ook nog steeds verre bestemmingen zien, maar we proberen die reizen wel een ‘groen tintje’ te geven zoals we de afgelopen weken hebben laten zien.

Reizen is een van de mooiste dingen op aarde en mijn liefde hiervoor zal nooit overgaan. En laten we alsjeblieft reëel blijven, ook als het gaat om reizen. Reizen heeft goede en slechte kanten maar als je er enigszins bewust mee om gaat, kan het je alleen maar een rijker en begripvoller mens maken. Los nog van het feit dat je er echt gelukkiger van wordt, en ik spreek uit ervaring...