When the Levees Broke (‘toen de dijken doorbraken’) is een ontroerend monument voor de slachtoffers van Katrina. Hij vertelt een verhaal wat je haast niet zou geloven, als de boze getuigen het niet allemaal zelf zouden vertellen. Voor de film sprak Lee met honderden directe getuigen en verzamelde 5000 uur materiaal. Van HBO kreeg hij uiteindelijk 4 uur de tijd om zijn deel bij te dragen aan de Amerikaanse geschiedschrijving. Dat levert een vierluik op, waarin achtereenvolgens de in de wind geslagen waarschuwingen aan bod komen, de ramp zelf, de naweeën en de trage wederopbouw. De film stapelt misstand op misstand, schandaal op schandaal en de grote vraag die steeds blijft hangen is: Hoe kon dit gebeuren in “supposedly” het rijkste land ter wereld. Alsof de nationale overheden massaal de ogen sloot voor de hulpbehoevende slachtoffers; voornamelijk de zwarte, toch al achtergestelde bevolking.

Spike Lee besloot de documentaire te maken nadat hij door het verwoeste gebied was getrokken. Maanden na de orkaan was de hulpverlening op veel plekken nog steeds niet op gang was gekomen. Met de documentaire geeft hij de bevolking die in de Amerikaanse media grotendeels genegeerd is een stem. Ruim honderd getuigen komen langs, van Kanye West tot de man die Dick Cheney bij een bezoek aan het rampgebied “Go fuck yourself mister Cheney” toeriep. Ook Nederland komt nog langs, als het land dat volgens Lee wél goed wordt beschermd tegen het water. In Nederland vragen wij ons af hoe snel de global warning het water doet stijgen. De ‘dijken’ die de New Orleans, op een van de meest orkaanrijke locaties van de wereld, moesten beschermen bestond uit een rij betonnen stukken muur, met rubberen banden ertussen. Wij boffen toch maar met die Zuiderzeekering!

De lange montages van vele beelden en foto’s zijn een tergende en soms schokkende zit. Vooral de close-ups van lijken die al weken ronddreven hakken er flink in. Toch zijn dit beelden die er volgens Lee in moesten: “Ze lagen er dagen, weken. Maar de Amerikanen kregen het niet te zien. Ook dat is niets nieuws; er zijn zoveel dingen niet te zien op de televisie.” De film bevat geen grote complottheorieën, en geen stemmingmakende voice-overs. Spike Lee zelf stelt zich terughoudend op. Toen de evacuatie eindelijk op gang kwam zijn families ruw uit elkaar gerukt en over het hele land verspreid opgevangen. Slechts 25 procent van de bevolking is teruggekeerd na de exodus. Veel politici vinden het wel goed zo. De verzekering betaalde via slimme constructies niet uit. Het percentage zelfmoorden is hoog, heel veel mensen zijn depressief. Er zijn kinderen die hun ouders hebben zien verdrinken, maar er zijn nauwelijks hulpverleners.’ Een lokale historicus: “Ik heb nog nooit meegemaakt dat mensen die zo dringend hulp nodig hebben, zo weinig hulp krijgen”. Een onthutsende werkelijkheid.

http://www.hbo.com/docs/programs/whentheleveesbroke/index.html