'Pretpark Nederland' van Michiel van Erp: Van schaamtevol naar schaamteloos

Pretpark Nederland is een onthutsende documentaire. Zelden werd Nederland, zijn inwoners en hun vrijetijdsbesteding zo treffend weergegeven. Terecht word de vergelijking met de film 'Alleman' van Pieter Haanstra gemaakt. Beide films proberen met een onbevangen, open blik naar 'de Nederlander' te kijken. Maar waar Haanstra in 1963 nog met een ironische blik naar zijn landgenoten keek, komt het meedogenloze beeld dat Van Erp schetst hard aan. Het is een bij vlagen ontluisterend beeld van Nederlanders als een hysterisch volk dat zich voornamelijk laat leiden door marketingstrategieën (3 halen 2 betalen!). Van de 'nuchtere' en 'verdraagzame' Hollanders uit 'Alleman' blijft anno 2006 bar weinig over.
Want, zoals Willem Sorrel, de baas van het outletcentrum Batavia Stad het stelt:"..als iets gratis is, kun je in Nederland dranghekken neerzetten. Succes verzekerd!"

Michiel van Erp gebruikt een toeristenbus met Chinezen en een gids om bij verschillende, typisch Nederlands te noemen evenementen langs te gaan. De Chinezen kijken met een blik van verbazing en stijgende verbijstering naar Nederlanders als doorgewinterde dagjesmensen. Via de Chinezen kijken we naar onszelf. Bataviastad, de Efteling, de Libelleweek, Gay Pride en het Prinsengrachtconcert; het zijn ons bekende begrippen en evenementen, die iets bizars krijgen, gezien door een exotische bril. Deze manier van laten zien werkt goed, want wat eerst vanzelfsprekend en vertrouwd was, wordt nu vreemd en afstandelijk.

Nederland komt in de film naar voren als een pretpark, waarvan de inwoners zich fanatiek en obsessief laten vermaken. Ze lijken er niet direct gelukkiger op te worden.

Schrijnend zijn bijvoorbeeld situaties bij het chique Prinsengrachtconcert waarbij mensen bijna met elkaar op de vuist gaan om het beste plekje vooraan te bemachigen. Dit laat treffend de onverdraagzaamheid en verruwing van de hedendaagse maatschappij zien. Het ergste is nog dat zulke voorvallen niet in scene zijn gezet: ze waren ook voorgevallen als er geen camera op was gericht. Zijn we echt zo egoistisch geworden? Van Erp kijkt ernaar met een blik die blijft steken tussen ironie en cynisme. De nationale verworvendheden van onze Calvinistische geest; nuchterheid en tolerantie, lijken relikwieen uit een ver verleden te zijn geworden. Pretpark/openluchtmuseum Nederland lijkt daarmee zijn onschuld voorgoed verloren te hebben.